THÁCH THỨC TRONG CHUYỂN DỊCH ĐỘNG TỪ TÌNH THÁI TRONG LUẬT DOANH NGHIỆP VIỆT NAM NĂM 2020 SANG TIẾNG ANH
DOI:
https://doi.org/10.51453/3093-3706/2026/1409Từ khóa:
Thách thức dịch thuật, Tình thái, Diễn ngôn pháp lý, Dịch động từ tình thái, Dịch thuật pháp lýTóm tắt
Bài viết khảo sát thách thức chuyển dịch các động từ tình thái từ Luật Doanh nghiệp Việt Nam sang tiếng Anh. Dựa trên khối liệu song ngữ của Luật này và bản dịch tiếng Anh, nghiên cứu dùng phương pháp miêu tả ngôn ngữ học và đối chiếu để phân tích cách dùng tình thái giữa hai ngôn ngữ. Sáu thách thức đặt ra: (1) cách dùng của shall, (2) cách dùng của must, (3) dịch các cấu trúc tình thái kép, (4) lược bỏ các biểu hiện tình thái trong bản dịch tiếng Anh, (5) bổ sung các biểu hiện tình thái trong bản dịch tiếng Anh, (6) quyết định dịch thực tế đối với các câu tiếng Việt thiếu động từ tình thái rõ ràng. Phân tích đối chiếu khẳng định khuyến nghị: dịch phải bằng must thay vì shall. Nghiên cứu nhấn mạnh sự phổ biến của cấu trúc is required to không phù hợp với phải. Khi văn bản Việt bỏ qua tình thái, việc chọn động từ tiếng Anh đòi hỏi thận trọng để giữ chuẩn tắc và độ chính xác pháp lý của ngôn ngữ nguồn. Khối liệu cho thấy nhiều phát hiện hữu ích cho dịch pháp lý song ngữ; kết quả có thể áp dụng cho thể loại tương tự. Nghiên cứu đóng góp vào lý thuyết chuyển dịch tình thái, hỗ trợ đào tạo biên dịch và gợi ý cách làm cụ thể để có bản dịch trung thành, nhất quán và có thể thực thi cao.
Tải xuống
Tài liệu tham khảo
1. Asprey, M. M. (1992). Shall must go. Scribes Journal of Legal Writing 3, 79-84.
2. Biel, Ł. (2017). Researching legal translation: A multi-perspective and mixed-method framework for legal translation. Revista de Llengua i Dret, Journal of Language and Law, 68, 76–88. https://doi.org/10.2436/rld.i68.2017.2967
3. Bui, T. N. (2004). Khảo sát các động từ tình thái trong tiếng Việt [A survey of modal verbs in Vietnamese] [Doctoral dissertation]. Ha Noi Vietnam National University.
4. Bukarica, A. E. (2019). The use of modal verbs in English legal texts and their Serbian equivalents. Zbornik za jezike i književnosti Filozofskog fakulteta u Novom Sadu, 9(9), 73–96.
5. Catford, J. C. (2000). A linguistic theory of translation: An essay on applied linguistics. Oxford University Press.
6. Cheng, L., & Wang, X. (2017). Modals and modality in legal discourse: A corpus-based sociosemiotic interpretation. International Journal of Semiotics and Visual Rhetoric (IJSVR), 1(1), 19–29. https://doi.org/10.4018/IJSVR.2017010103
7. Cooper, P. K. (2011). Is there a case for the abolition of “shall” from EU legislation. RGSL Research Papers, 1.
8. Depraetere, I. (2015). Modality. In The Routledge handbook of semantics (pp. 370-386). Routledge. https://doi.org/10.4324/9781315685533
9. Downing, A., & Locke, P. (2002). A university course in English grammar. Psychology Press. https://doi.org/10.4324/9780203087640
10. Emily, P. W. Y. (2005). The cultural transfer in legal translation. International Journal for the Semiotics of Law, 18(3), 307–323. https://doi.org/10.1007/s11196-005-9004-7
11. Felici, A. (2012). Shall ambiguities in EU legislative texts. Comparative Legilinguistics, 10(1), 51–66. https://doi.org/10.14746/cl.2012.10.04
12. Fennell, B. A., & Butters, R. R. (2011). Historical and contemporary distribution of double modals in English. In E. W. Schneider (Ed.), Focus on the USA (pp. 265–288). John Benjamins Publishing Company. https://doi.org/10.1075/eww.19.1.10pla
13. Frawley, W. (Ed.). (2008). The expression of modality (Vol. 1). Walter de Gruyter. https://doi.org/10.1515/9783110197570
14. Ho, V. H. (2023). The expressions of epistemic modality in English and Vietnamese: A contrastive on “thấy” and “nghĩ” in Vietnamese and mental verbs in English. World Journal of English Language, 13(5). https://doi.org/10.5430/wjel.v13n5p231
15. Jakobson, R. (1959). On linguistic aspects of translation. In R. A. Brower (Ed.), On translation (pp. 232–239). Harvard University Press. https://doi.org/10.4159/harvard.9780674731615.c18
16. Kimble, J. (1992). The many misuses of shall. Scribes Journal of Legal Writing, 3, 61-77.
17. Kirakosyanová, N. (2021). Development of modal verb “shall” in legal English [Bachelor thesis]. Univerzita Karlova.
18. Knežević, B., & Brdar, I. (2011). Modals and modality in translation: A case study based approach. Jezikoslovlje, XII(2), 117–145.
19. Lebedeva, I. S., & Orlova, S. N. (2019). Semantics and pragmatics of the double modal “might could”. Training, Language and Culture, 3(2), 71–84. https://doi.org/10.29366/2019tlc.3.2.5
20. Nguyen, Q. (2002). Tình thái và các góc độ nghiên cứu. VNU Journal of Foreign Studies, 18(2), 16–22.
21. Nguyen, T. L., & Tran, H. (2019). The Modality and The Meaning of Modality of the Vietnamese Verdicts. Ho Chi Minh City University of Education Journal of Science, 16(5), 69-79.
22. Nguyen, T. N. (2016). Nghĩa tình thái đạo lí của câu trong các văn bản văn học giảng dạy ở trường trung học phổ thông [Deontic modality of sentences in literary texts taught at high schools]. Ngôn ngữ & Đời sống, (5), 12–20.
23. Nida, E. A. (1964). Toward a science of translating: With special reference to principles and procedures involved in Bible translating. Brill Archive.
24. Palmer, F. R. (2001). Mood and modality. Cambridge University Press.
25. Pei, J., & Li, J. (2018). A corpus-based investigation of modal verbs in Chinese civil-commercial legislation and its English versions. International Journal of Legal Discourse, 3(1), 77-102. https://doi.org/10.1515/ijld-2018-2003
26. Sarcevic, S. (1997). New approach to legal translation. The Hague: Kluwer Law International.
27. Sergeyevna, Y. M. (2025). Overcoming linguistic challenges in translation: Strategies for success. American Journal of Philological Sciences, 5(04), 60–62. https://doi.org/10.37547/ajps/Volume05Issue04-16
28. Suhadi, J. (2017). Epistemic modality and deontic modality: Two sides of a coin. In Proceedings of The 3rd Annual International Conference Syiah Kuala University (AIC Unsyiah) 2013, (pp. 323–328). Banda Aceh, Indonesia: Syiah Kuala University. https://doi.org/10.31227/osf.io/wv7zx
29. Thornton, G. C. (1987). Legislative drafting (Vol. 56). London: Butterworths.
30. Triebel, V. (2009). Pitfalls of English as a contract language. In Translation issues in language and law (pp. 147–181). London: Palgrave Macmillan UK.
Tải xuống
Đã Xuất bản
Cách trích dẫn
Số
Chuyên mục
Giấy phép
Tác phẩm này được cấp phép theo Giấy phép Quốc tế Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 .
Bài báo được xuất bản ở Tạp chí Khoa học Đại học Tân Trào được cấp phép theo giấy phép Ghi công - Chia sẻ tương tự 4.0 Quốc tế (CC BY-SA). Theo đó, các tác giả khác có thể sao chép, chuyển đổi hay phân phối lại các bài báo này với mục đích hợp pháp trên mọi phương tiện, với điều kiện họ trích dẫn tác giả, Tạp chí Khoa học Đại học Tân Trào và đường link đến bản quyền; nêu rõ các thay đổi đã thực hiện và các nghiên cứu đăng lại được tiến hành theo cùng một bản quyền.
Bản quyền bài báo thuộc về các tác giả, không hạn chế số lượng. Tạp chí Khoa học Tân Trào được cấp giấy phép không độc quyền để xuất bản bài báo với tư cách nhà xuất bản nguồn, kèm theo quyền thương mại để in các bài báo cung cấp cho các thư viện và cá nhân.
Mặc dù các điều khoản của giấy phép CC BY-SA không dành cho các tác giả (với tư cách là người giữ bản quyền của bài báo, họ không bị hạn chế về quyền hạn), khi gửi bài tới Tạp chí Khoa học Đại học Tân Trào, tác giả cần đáp ứng quyền của độc giả, và cần cấp quyền cho bên thứ 3 sử dụng bài báo của họ trong phạm vi của giấy phép.
